تکنولوژی سوخت رسانی

وسيله اطمينان تخليه فشار (PRD)⁵:

از اين وسيله براي افزايش ايمني مخازن گاز و خودروي گازسوز استفاده مي‌شود. وظيفه وسيله اطمينان تخليه فشار، تخليه گاز درون مخزن در صورت افزايش فشار بيش از حد است. عملكرد اين وسيله، مستقيماً با ايمني مخازن ارتباط دارد، لذا لازم است تحت شرايط كاري خودرو، هيچگونه خرابي يا خللي در كار اين وسيله به وجود نيايد.

شير جلوگيري از جريان اضافي⁶: مكانيزم اين شير به نحوي است كه در صورت افزايش بيش از حد جريان عبوري از آن، مسير عبور گاز را مسدود مي‌كند. اين امر باعث مي‌شود تا در مواردي نظير تصادف و سوانح كه مسير لوله فشار قوي يا اتصالات آسيب مي‌بينند و گاز تحت فشار با شدت زيادي به محيط تخليه مي‌شود، اين عمل باعث جلوگيري از خروج بيش از حد گاز و انباشته شدن آن در اطراف خودرو و خطر آتش‌سوزي مي‌شود.

پركن با شير سوختگيري: اين قطعه براي تزريق سوخت به مخزن CNG به كار مي‌رود. اين قطعه ممكن است بر روي گلگير عقب و يا داخل محفظه موتور نصب شود. همچنين اين شير همانند شيري يك‌طرفه عمل كرده و از برگشت گاز به سمت خارج جلوگيري مي‌كند.

لوله فشار قوي: اين لوله، از جنس فولاد و با روكشي از لاستيك، براي جلوگيري از آسيب ديدن هنگام برخورد سنگريزه‌هاي جاده و... به كار مي‌رود. اين لوله، پس از خروج از صندوق عقب، از كنار لوله‌هاي ترمز رد شده و به محفظه موتور مي‌رسد. توجه داشته باشيد كه اين لوله در طول مسير، بايد يكپارچه باشد و نبايد اتصالي در آن به كار رود. قطر اين لوله‌ها معمولاً 6 ميلي‌متر است.

لوله‌هاي فشار ضعيف: از اين لوله‌ها براي انتقال گاز بعد از رگولاتور استفاده مي‌شود. به اين ترتيب كه اين لوله‌ها، گاز را از رگولاتور به ميكسر يا انژكتورهاي گاز انتقال مي‌دهند. جنس آنها معمولاً از كائوچوي مصنوعي است كه توسط شبكه‌هاي سيمي يا نخي، از اطراف تقويت شده و معمولاً به صورت چندلايه هستند.

شير دستي (سرويس): اين شير، يك شير سه‌طرفه است كه گاز فشار قوي وارد آن شده و از طريق يك خروجي به «گيج» نشان‌دهنده، مرتبط است. همچنين از خروجي ديگر، گاز را به سمت رگولاتور ارسال مي‌كند. از طريق اهرم آن مي‌توان مسير خروجي گاز از مخزن به رگولاتور را مسدود كرد. در سرويس‌هاي رگولاتور يا لوله‌هاي بين مخزن تا رگولاتور، مي‌توان از اين شير استفاده كرد.

رگولاتور فشار: اين قطعه، فشار گاز داخل مخزن را در دو مرحله براي استفاده در موتور كاهش مي‌دهد. در مرحله اول، به محض رسيدن فشار به حدود 10 بار، با حركت ديافراگم و اهرم‌هاي متصل به آن، سوپاپ ورودي بسته شده و در نتيجه از افزايش فشار جلوگيري مي‌شود. در مرحله بعد نيز اين عمل تكرار شده و در نهايت فشار خروجي به 2 بار (در سيستم انژكتوري) و كمتر از يك بار (در سيستم ميكسري) كاهش مي‌يابد.  

اين قطعه، داراي شيري سولنوئيدي است كه جريان گاز را هنگام خاموش بودن موتور و يا هنگام استفاده موتور از بنزين، قطع مي‌كند.

فيلتر: براي جلوگيري از ورود آلودگي‌ها و ناخالصي به ريل سوخت و انژكتورها، فيلتر سوخت بين رگولاتور و انژكتور به كار مي‌رود.  

اين فيلتر قادر است ذرات 80 ميكروني موجود در گاز را جذب كند.

ميكسر: از اين قطعه كه در نسل اول و دوم نيز كاربرد دارد، براي مخلوط كردن گاز و هوا استفاده مي‌شود. اساس كار آن، عبور هواي ورودي از داخل ميكسر و مكش گاز از سوراخ‌هاي اطراف آن بر اثر خلاء نسبي ايجاد شده است.  

ادوانسر (TAP)⁷: با توجه به اينكه ماهيت سوخت CNG به‌گونه‌اي است كه نسبت به بنزين احتراق كندتري دارد، در خودروهاي دوگانه‌سوز در حالتي كه راننده سوخت گاز را انتخاب مي‌كند، بايد سيستم جرقه، ادوانس شود. به اين منظور، از قطعه‌اي الكترونيكي استفاده مي‌شود كه آدوانسر ناميده مي‌شود. اين قطعه، ‌مي‌تواند يا به صورت مجزا در كيت گاز وجود داشته باشد و يا در داخل ECU كار گذاشته شود. اين قطعه، فرمان خود را از حسگر دور موتور دريافت مي‌كند.

امولاتور: هنگام استفاده خودرو از سوخت گاز، انژكتورهاي بنزين بايد از مدار خارج شوند تا سوخت بنزين به داخل موتور تزريق نشود. اين وظيفه را امولاتور كه قطعه‌اي الكترونيكي است، بر عهده دارد. در برخي سيستم‌هاي كنترلي، امولاتور در داخل ECU قرار داده مي‌شود.

كليد انتخاب سوخت: كليد تبديل به كار رفته در سيستم‌هاي گازسوز، در حالت كلي وظايف زير را بر عهده دارند:

m تبديل حالت سوخت بنزين به گاز و بالعكس

m نمايش مقدار گاز موجود در مخزن گاز

m Buzzer اعلام ايراد هنگام تبديل سوخت بنزين به گاز

حسگر فشار - خلاء: اين حسگر داراي دو شيلنگ ورودي فشار از ريل سوخت گاز و خلاء از چهار راهي خلاء است. وظيفه آن، مقايسه فشار گاز داخل ريل سوخت گاز با فشار داخل منيفولد و ارسال اطلاعات به ECU گاز است.

موتور پله‌اي: در كيت‌هاي گازسوز نسل دوم، براي كنترل جريان ورودي به موتور، از موتور پله‌اي يا استوپرموتور استفاده مي‌شود. موتور پله‌اي، نوعي موتور الكتريكي است كه بر حسب سيگنال دريافتي از ECU گاز، حركت كرده و به ميزان لازم شير موجود در مسير سوخت CNG را باز مي‌كند. از آنجا كه اين موتور مي‌تواند شير را بين صفر (حالت كاملاً بسته) تا حدود 160 واحد (حالت كاملاً باز) تغيير دهد، به آن موتور پله‌اي مي‌گويند.

ريل سوخت (پخش‌كننده): در اين سيستم، انژكتورها درون ريل سوخت قرار دارند و در صورت معيوب بودن (ريل و يا هر يك از انژكتورها) بايد به صورت يكپارچه تعويض شوند. اين قطعه، توسط ECU سيستم گاز كنترل مي‌شود و بسته به شرايط، مقدار صحيح و مناسب سوخت را تنظيم و در اختيار موتور قرار مي‌دهد. ضمناً حسگر دماي گاز نيز درون اين قطعه قرار گرفته است. بايد دقت كرد كه تمامي شيلنگ‌هاي خروجي از ريل انژكتور كه به نازل‌ها متصل مي‌شوند، يكسان باشند. اين طرح، اكثراً در نسل سوم كاربرد دارد.

نازل‌ها: نازل‌ها، لوله‌هايي فلزي با قطر داخلي مشخص هستند كه بر روي منيفولد هوا نصب مي‌شوند. وظيفه آنها انتقال گاز از ريل سوخت گاز به نزديكي سوپاپ ورودي هر سيلندر است.

انژكتور گاز: انژكتور گاز يكي از عملگرهاي سيستم است كه وظيفه پاشش گاز به ميزان لازم به درون هواي ورودي به سيلندرهاي موتور را بر عهده دارد. اين انژكتورها، به كمك جريان الكتريكي كار كرده و فرمان خود را در قالب يك سيگنال از ECU دريافت مي‌كنند. در نسل چهار، براي هر سيلندر از يك انژكتور استفاده مي‌شود كه به صورت نوبتي، گاز را پشت سوپاپ گاز پاشش مي‌كنند.

ECU سيستم گاز: ECU، سيگنال‌هايي را از حسگر‌هاي مختلف دريافت كرده و بر اساس اطلاعات دريافتي از آنها، مقدار گاز و شرايط مناسب (استوكيومتري) را براي عملكرد و مصرف مناسب سوخت تعيين مي‌كند.  

حسگر اكسيژن: اين حسگر، اكسيژن موجود در اگزوز را به‌طور پيوسته اندازه گرفته و به ECU اطلاع مي‌دهد. ECU با توجه به اين اطلاعات، مقدار پاشش سوخت را تنظيم مي‌كند.

 در اين حالت، بايد توجه داشت كه در نسلي همچون نسل دوم كه از يك ECU بنزين هم براي حالت بنزين‌سوز و هم براي حالت گازسوز استفاده مي‌شود، براي حالت گازسوز نياز به يك شبيه‌ساز است تا اطلاعات ارسالي از حسگر اكسيژن به ECU شبيه‌سازي شده و به اين ترتيب، عملكرد موتور تحت‌تأثير قرار نگيرد.

پانوشت‌ها

1. Spark Advancer

2 . Emulator

3 . Stepper Motor

4 . Catalytic Converter

5 . Pressure Regulation Device

6 . Excessive Flow

7 . Timing Advance Processor

منابع

1 . راهنماي تعميرات و عيب‌يابي 206 صندوقدار دوگانه‌سوز: سازمان فروش و خدمات پس از فروش ايران خودرو (ايساكو)

2 . معرفي و عيب‌يابي خودروهاي دوگانه سوز: سازمان فروش و خدمات پس از فروش ايران‌خودرو

3 . راهنماي تعميرات خودروهاي دوگانه‌سوز CNG: سازمان فروش و خدمات پس از فروش ايران‌خودرو

4 . راهنماي آشنايي با سيستم‌هاي دوگانه‌سوز محصولات روآ، آردي و باردو: سازمان فروش و خدمات پس از فروش ايران خودرو (ايساكو)

5 . معرفي و عيب‌يابي انواع كيت‌هاي خودروهاي دوگانه‌سوز پژو 405: سازمان فروش و خدمات پس از فروش ايران خودرو (ايساكو)